سه هنر و سه دانش موردنیاز برای طراحی پژوهش مولد

پژوهش یعنی هنر خوب پرسیدن، یک پرسش خوب که ارزش پرسیدن دارد. 

هنر خوب پرسیدن؛ دانش روش‌شناختی

برای خوب پرسیدن باید شیوه‌‌های متنوع پرسیدن را بدانیم و بتوانیم نوع مناسب و موثر آنها را برای پژوهش خود انتخاب و استفاده کنیم. این نیازمند دانش روش‌شناختی است آن هم در سه سطح: عمومی، تخصصی و عملی.

دانش روش‌شناختی عمومی از طریق مطالعه متون روش تحقیق مانند کتاب‌‌های روش تحقیق به دست می‌آید.

دانش روش‌شناختی تخصصی از طریق مطالعه منابع تخصصی روش تحقیق در رشته‌های مختلف علوم به دست می‌آید. این دانش از دو منبع عمده به دست می‌آید: 1) مطالعه تحلیلی و عمیق مقالات و پژوهش‌هایی که مشخصا از روشی که مدنظر پژوهشگر است، استفاده کرده‌اند مانند مقالات مندرج در نشریات تخصصی روش‌های کمی، کیفی، یا ترکیبی؛ 2) مطالعه کتاب‌های روش تحقیق در حوزه موضوعی مدنظر (مانند روش تحقیق در کتابداری، مدیریت، پزشکی و غیره) و مطالعه نشریه‌های تخصصی که تمرکز آنها بر نشر مقالاتی است که مشخصا دانش روش‌شناختی پژوهش خود را در حوزه موضوعی مدنظر منتشر می‌کنند مانند نشریه Library and Information Science Research که مشخصا به نشر مقالاتی می‌پردازد که در حوزه‌ شیوه‌های پژوهش علم اطلاعات و دانش‌شناسی حرفی نو برای گفتن دارند.

دانش روش‌شناختی عملی که از طریق مطالعه بخش‌ روش تحقیق پژوهش‌هایی به دست می‌آید که عملا از روشی خاص در پژوهشی با موضوع مشابه یا نزدیک به پژوهش ما استفاده کرده‌اند. به عنوان مثال اگر پژوهشگری تمایل دارد از روش‌ موردپژوهی یا اقدام‌پژوهی در حوزه سواد اطلاعاتی استفاده کند،‌ باید به مطالعه تحلیلی و عمیق پژوهش‌های سواد اطلاعاتی بپردازد که از این روش‌ها در پژوهش خود استفاده کرده‌اند. بدین منظور لازم است تا پژوهشگر سیاهه‌ای از نشریات و پایگاه‌های اطلاعاتی معتبر را بیابد و مقالات مرتبط با موضوع و روش خود را از آنها استخراج، مطالعه و از منظر روش‌شناختی تحلیل نماید.

هنر رصد یک پرسش خوب؛ دانش موضوعی

برای رصد یک پرسش خوب باید درک جامع و عمیقی از ابعاد مختلف موضوع پژوهش موردنظر داشت، یعنی باید بدانیم که اصولا درباره موضوع مدنظر «چه چیزی می‌توان پرسید؟». این یعنی حرکت به ورای دانش محدود و پیش‌فرض‌های ذهنی که پژوهشگر درباره موضوع در ابتدای پژوهش دارد. این مستلزم برخورداری از دانش موضوعی است که از طریق مطالعه جامع و عمیق مبانی نظری و پیشینه پژوهش به دست می‌‌آید و خود مشتمل بر دانش چیستی، چرایی و چگونگی پدیده‌هاست. تنها در صورت برخورداری عمیق از دانش موضوعی است که پژوهشگر می‌تواند ابعاد بکر موضوعی – حتی به زعم برخی از پژوهشگران «کهنه» – را کشف کند، پا را از کلی‌گویی فراتر بگذارد و پرسشی خوب رصد کند که برای خواننده و مخاطب آن جذاب است. شیوه کسب این دانش در مقاله «گسست دانشی در پژوهش‌های مولد چگونه رصد می‌شود؟» به همراه مثال‌هایی در حوزه پژوهش سواد اطلاعاتی به تفصیل آمده است.

هنر طرح پرسشی که ارزش پرسیدن دارد؛ دانش بافتی

برای رصد و طرح پرسشی که ارزش پرسیدن دارد باید شناخت عمیقی از بافت پژوهش داشت. یعنی باید جامعه، سازمان، صنف یا ارگانی که بناست پژوهش برای طرح و یا حل مسائل آن(ها) صورت پذیرد را بشناسیم و براساس این شناخت مشخص کنیم که چه بعد یا ابعادی از موضوع (به دست آمده از دانش موضوعی) در بافت مدنظر پژوهش ما ارزش پرسیدن دارند؛ یعنی پژوهیدن آن(ها) منفعتی برای ذی‌نفعان پژوهش به دنبال دارد،‌ وضعیتی را بهبود می‌بخشد و یا از ضرر و زیانی جلوگیری می‌کند. دانش بافتی معمولا از طریق مطالعه منابع و اسناد مرتبط،‌ مشاهده و تحلیل بافت پژوهش – به صورت حضوری و یا مراجعه به سایت – و تحقیق و تفحص درباره جامعه موردپژوهش و دغدغه‌ها، آرمانها و اولویت‌های آنها به‌دست می‌آید.

بنابراین طراحی یک پژوهش مولد نیازمند سه نوع دانش روش‌شناختی، موضوعی و بافتی است که داشتن هر یک – به ترتیب – سه هنر خوب پرسیدن، رصد یک پرسش خوب، و طرح پرسشی که ارزش پرسیدن دارد را در پژوهشگر ایجاد می‌کنند. به عبارتی:

- دانش روش‌شناختی به پژوهشگر می‌گوید: چگونه می‌توان پرسید؟ و هنر خوب پرسیدن را در پژوهشگر پرورش می‌دهد.

- دانش موضوعی به پژوهشگر می‌گوید: چه می‌توان پرسید؟  و هنر رصد یک پرسش خوب را در پژوهشگر پرورش می‌دهد.

- دانش بافتی به پژوهشگر می‌گوید: چه چیزی ارزش پرسیدن دارد؟  و هنر طرح یرسشی که ارزش پرسیدن دارد را در پژوهشگر پرورش می‌دهد.

ضعف در هر یک از این حوزه‌ها، برد و تاثیرگذاری پژوهش را – به لحاظ کاربردپذیری و نشر – به شدت کاهش می‌دهد. کسب این سه نوع دانش و پرورش سه هنر یاد شده نیازمند ممارست و مطالعه دقیق و عمیق تحلیلی است و شرط ورزیده شدن در این حوزه‌ها هم مستلزم برخورداری از ذهنیت «یادگیری تمام عمر» و پشتکار است. قطعا ورزیده شدن در این حوزه‌ها، لذت پژوهش و حس مفید بودن و رضایت از خویشتن را در پژوهشگر ایجاد می‌کند که خود ثمره طراحی و تولید پژوهش‌های مولد و ماندگاری است که سلامتی،‌ رفاه و شادی بیشتری برای همنوعانمان به ارمغان می‌آورند. امید که این نوشته توانسته باشد «آهان» کوچکی در زمینه یادگیری چگونگی یادگیری پژوهش مولد در شما ایجاد نماید.

استناد: نظری، مریم (1393، 19 آبان). سه هنر و سه دانش موردنیاز برای طراحی پژوهش مولد. بازیابی شده از وب‌سایت http://maryamnazari.com.

ارسال شده در طراحی پژوهش مولد | برچسب‌شده | پاسخ دهید:

برنامه زمان بندی کارگاههای فصلی پژوهش مولد و ماندگار

ضمن تبریک عید سعید قربان، از پژوهش دوستانی که در کارگاههای فصلی پژوهش مولدو ماندگار ثبت نام نموده اند، دعوت می شود تا برای شرکت، به برنامه زمانبندی شده این کارگاهها مراجعه بفرمایند.

لطفا تا روز کارگاه این مقاله را مطالعه بفرمایید و حتما با آمادگی و در دست داشتن ملزومات مندرج در فایل معرفی کارگاهها (بخش شرط موفقیت) در این کارگاهها شرکت کنید تا  آموزه های پژوهش مولد و ماندگار را – عملا – در بافت پژوهش خود تمرین کنید و بیاموزید.

سایر علاقه مندان به این کارگاهها می توانند با دبیرخانه انجمن علمی مدیریت اطلاعات ایران به نشانی isaim @ irandoc.ac.ir تماس حاصل فرمایند.

ارسال شده در انجام دهیم تا بیاموزیم, پژوهش مولد, کارگاههای فصلی | دیدگاه‌ها خاموش

نشست مشترک «خودتوانمندسازی برای خلاقیت فردی، پژوهشی و سازمانی»

خودتوانمندسازینشست مشترک خودتوانمندسازی برای خلاقیت در بافت زندگی فردی، پژوهشی و سازمانی به همت انجمن علمی مدیریت رفتار سازمانی و انجمن علمی مدیریت اطلاعات ایران

این نشست که با همکاری مرکز مشارکتهای فرهنگی و هنری شهرداری تهران برگزار می شود به معرفی و بحث درباره موضوع خودتوانمندسازی و نقش آن در پرورش خلاقیت فردی، پژوهشی و سازمانی می پردازد. محورهای اصلی بحث این نشست عبارتند از:

مفهوم خلاقیت: بهترین از نوع خودم

برای کشف خود: چه می خواهم؟ چه کسی می خواهم باشم؟ چرا می خواهم آنچه را می خواهم؟

نقش چهار عامل «نادانی، ناتوانی،‌ نیاز و نگرانی» در محروم ماندن از تجربه شیرین خلاقیت در زندگی فردی، پژوهشی و حرفه ای

نقش خودتوانمندسازی در نزدیک شدن به تجربه شیرین خلاقیت در زندگی فردی، پژوهشی و حرفه ای

معرفی مدل نه سازه ای «نظری» برای خودتوانمندسازی در بافت فردی،‌ پژوهشی و سازمانی

-        سه سازه اول: عشق، ‌مد، چشم انداز

-        سه سازه دوم: موضوع، روش، بافت

-        سه سازه سوم: پیشینه، پروژه، پدیده

از کجا شروع کنیم؟ 

-        معجزه مکانیزم «اقدام، برنامه، فکر» برگرفته از نسخه معکوس «پندار، گفتار، کردار»

 ارائه دهنده: خانم دکتر مریم نظری – انجمن علمی مدیریت اطلاعات ایران

ناقد: آقای دکتر پرکام – انجمن علمی مدیریت رفتار سازمانی

دبیر علمی نشست: آقای دکتر علی فرّهی – انجمن علمی مدیریت رفتار سازمانی

 زمان: سه شنبه 15  مهر ماه 93، ساعت  16 الی 30 .17

مکان: تهران – میدان ولیعصر- بلوار کشاورز- جنب خیابان برادران مظفر- جنب شهر کتاب- مرکز مشارکت های فرهنگی و هنری شهرداری تهران

لطفا علاقه مندی خود به حضور در این نشست را از طریق پست الکترونیک isaim  @   irandoc.ac.ir   اعلام بفرمایید.

ارسال شده در خودتوانمندسازی, پژوهش مولد | دیدگاه‌ها خاموش

نشست «خلاقیت برای تولید دانش و خودتوانمندسازی»

رمز خوشبخت زیستن در انجام دادن کاری نیست که دوست داریم، بلکه در دوست داشتن کاری است که انجام می دهیم. —  گابریل گارسیا

… و برای «دوست داشتن کاری که انجام می دهیم» باید در آن کار ورزیده و توانمند شویم. —  مریم نظری

vista.ir

انجمن علمی مدیریت اطلاعات ایران با همکاری پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک) در نشستی تخصصی به معرفی و بحث درباره موضوع خلاقیت و نقش آن در توسعه توانمندی تولید دانش و نوآوری در افراد می پردازد. محورهای اصلی بحث این نشست عبارتند از:

-  مفهوم خلاقیت: فرایند بودن و شدن

-  ملزومات شکوفایی خلاقیت: تغییر نظام دانشی و ارزشی خود

-  رویکردی برای نوسازی بینش، دانش و مهارتهای فردی و حرفه ای: خودتوانمندسازی

-   نقش خلاقیت در خودتوانمندسازی و تولید دانش

-   شیوه های خودتوانمندسازی برای تولید دانش

سخنران:  دکتر مریم نظری – عضوهیئت مدیره انجمن علمی مدیریت اطلاعات ایران

زمان: سه شنبه؛  1 مهر 93 ؛  ساعت 13 تا 15

مکان: پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک)، انقلاب، نبش فلسطین، شماره 1090 – طبقه 6 – سالن اجتماعات

برای اطلاعات بیشتر به سایت انجمن (isaim.ir) مراجعه بفرمایید.

ارسال شده در خودتوانمندسازی, پژوهش مولد | دیدگاه‌ها خاموش

کارگاههای فصلی «انجام دهیم تا بیاموزیم» پژوهش مولد و ماندگار

انجام دهیم تا بیاموزیمبا همکاری «انجمن علمی مدیریت اطلاعات ایران» سلسله کارگاههای فصلی «انجام دهیم تا بیاموزیم» پژوهش مولد و ماندگار (1) در سه فصل جداگانه به شرح زیر برگزار می شوند:

فصل اول طراحی:     آموزش و تمرین شیوه های خواندن و نوشتن مبانی نظری و پیشینه پژوهش، شیوه های طراحی بخش بیان مسئله، چهارچوب نظری، پرسش اصلی، و پروتکل پژوهش (طراحی پرسشهای عملیاتی، تعیین روش و داده).

فصل دوم- اجرا:    آموزش و تمرین شیوه های برقراری ارتباط موثر با بافت و جامعه پژوهش و طراحی ابزار بافتی برای پژوهش، و گردآوری و تحلیل ساخت یافته داده های پژوهش.

فصل سوم-  ارائه:     آموزش و تمرین شیوه های طرحریزی و نگارش موثر یافته های پژوهش در قالب گزارش، مقاله و پوستر با دو چشم انداز علمی– پژوهشی و ترویجی.

برای دریافت اطلاعات بیشتر درباره جزئیات مربوط به این کارگاهها به سایت انجمن مراجعه فرمایید.

(1)   پژوهش مولد و ماندگار پژوهشی است که در موضوع و بافتی مشخص، دانش، بینش و راهکار کاربردی و بومی پسند تولید می کند؛ دستاوردهای آن به سلامتی، رفاه و شادی جامعه کمک می کنند؛‌ و – به دلیل ملاحظات ویژه ای که در طراحی، اجرا و ارائه آن درنظرگرفته می شوند – برای مجری آن نام و نان می آورد (نظری، 1391).

نظری، مریم. 1391. پژوهش مولد و ماندگار: مقدمه اي بر چيستي، چرايي، و چگونگي. سی و دومین سخنرانی علمی پژوهشگاه علوم و فناوري اطلاعات ايران، تهران: پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران، اول آذرماه. 

ارسال شده در انجام دهیم تا بیاموزیم, طراحی مسئله پژوهش, پژوهش مولد | برچسب‌شده , , , | دیدگاه‌ها خاموش

کارگاه طراحی پژوهش مولد در حوزه آینده پژوهی کتابخانه های عمومی

www.gretchenhummel.com

در این کارگاه نیم روزه، دو الگوی عملی برای طراحی، اجرا و ارائه پژوهشهای مولد در حوزه آینده پژوهی در کتابخانه های عمومی  به شرح زیر در اختیار علاقه مندان قرار می گیرد:

الگوی الف: بازمفهوم سازی پدیده های نوظهور (مانند وب 2 و شبکه های اجتماعی) در بافت کتابخانه های عمومی

الگوی ب: بازمفهوم سازی کتابخانه های عمومی  و خدمات آنها در بافت پدیده های نوظهور

با توجه به نبود دانش بومی منسجم درباره چیستی، چرایی و چگونگی پدیده های نوظهور (به عنوان ترجمه هایی از آینده کتابخانه ها) در بافت کتابخانه های عمومی، آموزه های این کارگاه با رویکردی بنیادی و چشم اندازی کاربردی برای ارتقای کیفی کتابخانه های عمومی کشور ارائه خواهند شد.  از اینرو شرکت کنندگان با ماتریسی از موضوعات بنیادی و کاربردی در حوزه آینده پژوهی در کتابخانه های عمومی آشنا می شوند و شیوه طراحی پژوهشهای آینده پژوهی بنیادی و کاربردی در بافت بومی کتابخانه های عمومی کشور را فرامی گیرند.

این کارگاه  با پشتیبانی نهاد کتابخانه های عمومی کشور و به عنوان بخشی از برنامه های «اولین همایش ملی آینده پژوهی کتابخانه های عمومی ایران» در روز یکشنبه 4 خرداد ماه 93  از ساعت 8:30 تا 12:30  در سالن جلسات مركز مشاركت هاي مردمی سازمان فرهنگي هنري شهرداري تهران برگزار می شود.

به امید دیدار شما در این کارگاه :)

ارسال شده در آینده پژوهی, پژوهش بافتی | برچسب‌شده , | دیدگاه‌ها خاموش

بافت؛ تکه گمشده پژوهشهای دانشگاهی کشور

foreseeblog.com

پرداختن به مسائل واقعی از ویژگیهای اصلی پژوهشهای مولد و مشکل گشاست. مسئله واقعی مسئله ای است که در بافتی واقعی وجود خارجی دارد و مسئله بودن آن برای محقق و مخاطب ملموس و عینی است. رصد و طراحی چنین مسئله ای مسئلزم آن است تا پژوهشگر صحنه پژوهش را بچیند یعنی بافت پژوهش را معرفی کند و مسئله را در آن بافت تشریح کند. یکی از دلایل ناباروری بسیاری از پژوهشهای دانشگاهی نادیده گرفتن این تکه از پژوهش است. اکثر پژوهشها از نقطه مبهم – و اکثرا مشابه که عمدتا مبین «اهمیت موضوع» است تا «ضرورت پژوهش» – بخش بیان مسئله پژوهش خود را آغاز می کنند و بدون تشریح چرایی یا ضرورت آن در بافت موردنظر «مسئله بافی» می کنند. در نهایت اینکه  این پژوهشها عمدتا به نتایجی کلیشه ای دست می یابند که می توان از آنها با عنوان «تایید فرضیه های غیربومی در بافت بومی» یاد کرد. بدیهی است چنین پژوهشهایی در نهایت نمی توانند مولد باشند چرا که اصولا مسئله ای بومی را طرح نکرده اند که مخاطب یا دردمندی مشتاق آن وجود داشته باشد.

چرایی غیربارور بودن اغلب پژوهشهای دانشگاهی – به ویژه در حوزه های علوم انسانی – با ارائه مثالهایی در حوزه پژوهشهای سواد اطلاعاتی در این مقاله تشریح شده است.

ارسال شده در سواد اطلاعاتی, پژوهش بافتی, پژوهش مولد | برچسب‌شده , , , | دیدگاه‌ها خاموش

ماهیت و افق کاری علم اطلاعات و دانش شناسی و رموز موفقیت در آن

افق علم اطلاعات و رموز موفقیت در آنقبولی در رشته علم اطلاعات و دانش شناسی (یا کتابداری و اطلاع رسانی سابق) ـ برای بیشتر افراد ـ مانند آن دسته از حوادث زندگی است که وقتی اتفاق می افتد حس غم را در فرد ایجاد می کند ولی با گذر زمان، این حس به حسِ «چه خوب شد که این رشته قبول شدم!» تبدیل می شود. البته به شرط آنکه این فرد کسی باشد که به معنا داشتن حوادث در زندگی یعنی «حکمت» اعتقاد داشته باشد و همواره در حوادث زندگی خود «در جستجوی معنا» باشد . ادامه در عطف.

ارسال شده در افق‌سازی تحصیلی و حرفه‌ای | برچسب‌شده , , , , , | دیدگاه‌ها خاموش

برای طراحی بخش بیان مسئله، چگونه مبانی نظری و پیشینه پژوهش را بخوانیم و بنویسیم؟

www.biteback.org.auبخش «بیان مسئله» ستون اصلی پژوهش به شمار می آید که طراحی دقیق و صحیح آن، تا حد زیادی مولد و کاربردی بودن پژوهش را تضمین می کند. کسب چنین نتیجه ای مستلزم خواندن و نوشتن تحلیلی و علمی مبانی نظری و پیشینه پژوهش است. مطالعه مبانی نظری پژوهشگر را در کشف ابعاد مختلف موضوع یاری می رساند و وی را از کلی  گویی و کلیشه نویسی می رهاند. مطالعه پیشینه پژوهش به پژوهشگر کمک می کند تا دریابد دیگران روی کدام بعد یا ابعاد موضوع قبلا کار کرده اند. این، درهای منصفانه و علمی نویسی را به روی محقق باز می کند. وی به جای سانسور کردن پژوهشهای مشابه پژوهش خود و یا گفتن اینکه «قبلا هیچکس روی این موضوع کار نکرده است!»، این توانایی را کسب می کند تا پژوهشهای انجام شده در حوزه های مرتبط با کار خود را با نگاهی تحلیلی و علمی حلاجی کند و توضیح دهدکه چگونه زاویه دید دیگر پژوهشگران به موضوع، با نگاه وی به آن متفاوت است. البته به شرط آنکه بر مبانی نظری و ابعاد مختلف موضوع تسلط داشته باشد. فراگیری چگونه خواندن و نوشتن مبانی نظری و پیشینه پژوهش و درک تفاوت و نقش این دو در طراحی بخش «بیان مسئله» به پژوهشگر کمک می کنند تا دقیقا نقطه یا نقاط خالی یا کمتر کار شده در حوزه موردنظر خود را بیابد و در حوزه ای کار کند که شانس تولید دانش در آن وجود دارد. این مقاله با هدف توسعه توانمندی خواندن و نوشتن تحلیلی و منصفانه، و تجربه لذت طراحی پژوهش مولد در پژوهشگران نگاشته شده است.  امید که مفید واقع شود.

متاسفانه در ویرایش ناشر دستکاریهایی در نوشته اعمال شده است که موردپسند نگارنده نیست. از این رو هر دو ویرایش (نویسنده و ناشر)‌ ارائه می شوند. 

ارسال شده در طراحی مسئله پژوهش | برچسب‌شده , , , , , , | دیدگاه‌ها خاموش