Take a fresh look at your lifestyle.

خود توانمندسازی – برای «دوست داشتن کاری که انجام می‌دهیم»

رمز خوشبخت زیستن در انجام دادن کاری نیست که دوست داریم، بلکه در دوست داشتن کاری است که انجام می دهیم.  — گابریل گارسیا

… و برای «دوست داشتن کاری که انجام می دهیم» باید در آن کار توانمند و ورزیده شویم.  —  مریم نظری
images (12)به دلایل گوناگون،‌ شاید کمتر پیش بیاید کاری را انجام دهیم که انتخاب اول ما باشد. از این رو شاید همه ما به نوعی در زندگی فردی، تحصیلی یا حرفه‌ای خود تجربه انجام کاری «از سرناگزیری» داشته باشیم. در چنین شرایطی فرد معمولا سه گزینه پیش روی دارد:

گزینه اول:  آن کار را ترک کند و  برای پرداختن به علائق خود هزینهِ‌های لازم (زمانی، مالی، انرژی …) را بپردازد و کاری را انجام دهد که به آن علاقه مند است.

گزینه دوم: با کمال نارضایتی کاری را که دوست ندارد انجام دهد و تا آخر عمر نقش «قربانی» را ایفا کند و گناه ناخوشحالی‌های خود را به گردن دیگران (خانواده، دوستان، سیستم آموزشی، محیط کار و غیره) بیاندازد؛

گزینه سوم: مسئولیت ماندن/انتخاب خود را بپذیرد و برای دوست داشتن کاری که انجام می‌دهد در آن کار ورزیده و توانمند شود تا بتواند در آن کار خلاقانه عمل کند و از آن کار لذت ببرد.

در صورت انتخاب گزینه اول یا سوم لازم است تا خود را توانمند و ورزیده کنیم. خودتوانمندسازی مکانیزمی است برای غلبه برمحدودیتهای قابل کنترل توسط فرد و پرورش خلاقیت. منظور از خلاقیت «بهترین از نوع خود بودن» است، اینکه فرد بتواند بهترینهای خود را برای انجام کارهای محوله یا موردعلاقه عرضه کند تا دو حس خوب «رضایت از خویشتن» و «مفید بودن» را تجربه کند.

برای بهترین از نوع خود شدن لازم است تا با درنظرگرفتن حوزه موردعلاقه یا حوزه موردنظر از بهترین منابع برای ارتقای دانش، مهارت‌ها و تجربه‌های خود تلاش کنیم. در صورت روزآمدسازی مستمر نظام دانشی (دانش و توانایی‌ها) و نظام ارزشی (باورها و ارزش‌ها) است که فرد می‌تواند بهترین‌هایی برای عرضه داشته باشد و با عرضه بهترین‌های خود در امور محوله یا موردعلاقه ارزش‌آفرین شود (یعنی چیزی به کیفیت زندگی دیگران اضافه کند) و حس خوب مفید بودن و رضایت از خویشتن را تجربه کند.

چرا خودتوانمندسازی حرفه‌ای؟

images (7)معمولا میان انتظارات بازار کار و تحصیلات دانشگاهی و  آموخته‌های ما فاصله زیادی وجود دارد. به علاوه در هر حرفه و حوزه‌، همیشه تازه‌هایی برای آموختن وجود دارند که تنها از طریق خود-روزآمدسازی و خودتوانمندسازی مستمر قابل فراگیری هستند. با توجه به زیاد شدن تعداد فارغ‌تحصیلان دانشگاه‌ها و دارندگان مدارک تحصیلی – از دانشگاه‌های داخل و خارج کشور – تغییراتی در سلیقه و رفتار استخدامی سازمان‌ها رخ داده است. پیش از هر چیز اغلب سازمان‌ها به دنبال افراد کاربلد هستند تا افرادی با مدارک تحصیلی بالا. با توجه به اینکه دانشگاه‌ها عمولا آدم کاربلد تربیت نمی‌کنند برای بقای حرفه‌ای و – از آن مهم‌تر – لذت بردن از شغلی که در آن مشغول هستیم یا قصد داریم مشغول به کار شویم لازم است تا هر یک از ما راسا اقدام به خودتوانمندسازی کنیم و خود را در حوزه موردنظر ورزیده و توانمند کنیم.

چرا خودتوانمندسازی سازمانی؟

در بافت سازمانها هم خودتوانمندسازی در سطوح مختلف کاری یک «باید» است. به ویژه اگر سازمانی هستیم که حفظ  و ارتقای مزیت رقابتیمان برایمان مهم است. حفظ و ارتقای مستمر مزیت رقابتی یعنی برخورداری از توانایی تشخیص روندهای جاری در حوزه کاری، همگام شدن با سلیقه و نیازهای مشتری، و داشتن دانش به روز درباره چگونگی ارتقای محصولات و خدمات و متناسب‌سازی آنها با نیازهای مشتریان. هر یک از این موارد نیازمند سطوح مختلفی از خودتوانمندسازی است. سطحی از آن مربوط به خودتوانمندسازی در حوزه سیاستگذاری، تصمیم گیری و برنامه‌ریزی است و سطحی دیگری از آن مربوط به ایجاد قابلیت خودتوانمندسازی در  نیروی انسانی است. در مقایسه با ارائه دوره‌های آموزشی ضمن خدمت – که اغلب هم متناسب با نیازهای واقعی پرسنل نیستند – ایجاد قابلیت خودتوانمندسازی – به ویژه در بلندمدت – مزایای بسیار زیادی برای سازمان به ارمغان می‌آورد که از جمله آنها می‌توان به برخورداری از نیروی انسانی توانمند، باانگیزه و خلاق در سازمان اشاره کرد؛ پرسنلی که می‌توانند فعالانه و خلاقانه به تحقق اهداف سازمان و ارتقای استانداردهای آن کمک کنند.

images (13)خودتوانمندسازی به افراد و سازما‌ن‌ها کمک می‌کند تا خود راسا شکاف‌های دانشی و مهارتی‌شان را تشخیص دهند و با استفاده از منابع مناسب این شکاف‌ها را پر کنند. خودتوانمندسازی همچنین به افراد و سازمان‌ها کمک می‌کند تا در زمینه‌های موردعلاقه یا موردنیاز خود را ورزیده و توانمند کنند و همگام با تغییرات حوزه مربوطه خود را روزآمد سازند.

ملزومات خودتوانمندسازی

برای خودتوانمندسازی باید نقشه راهی داشت روشن و جذاب که بتوان بدون بیراهه‌روی – که تحت تاثیر رسانه‌ها، دوستان و پدیده فراوانی اطلاعات احتمال وقوع آن وجود دارد – خود را برای آنچه می‌خواهیم توانمند کنیم. و البته در کنار این نقشه باید بتوانیم بهترین و مناسب‌ترین منابع را برای تحقق هدف خود  تهیه کنیمتا به واسطه نبود منابع موردنیاز، هدفمان گم یا کمرنگ و نقشه راه برایمان غیرجذاب نشود. راهکارسواد اطلاعاتی و قابلیت‌های سواد اطلاعاتی چنین امکانی را فراهم می‌آورند.

در نوشته بعد مشخصا درباره رزومه‌سازی – به عنوان یکی از راههای موثر خودتوانمندسازی – و چگونگی تهیه نقشه راه خودتوانمندسازی، آموزه‌های گام‌ به گامی ارائه  شده است.

برای دوست داشتن کاری که انجام می‌دهید اقدامی هم کرده‌‌اید؟

images (6)شما جزو کدام دسته از افراد هستید:

  • قربانی؟ یا مسئولیت‌پذیر؟
  • کاری را انجام می‌دهید که دوست دارید؟ چه چیزی باعث شده از شغل خود لذت ببرید؟
  • کاری را انجام می‌دهید که دوستش ندارید؟ برای دوست داشتن شغلتان حرکتی کرده‌اید؟ توانسته‌اید مهارت جدیدی در حوزه کاری خود کسب کنید که در شما احساس ورزیدگی و متفاوت شدن ایجاد کند؟
  • برای دوست داشتن کاری که انجام می‌دهید چه اقداماتی را مفید می‌دانید؟

 

استناد

نظری، مریم. ۱۳۹۴ (۲۹ شهریور). خودتوانمندسازی – برای «دوست داشتن کاری که انجام می‌دهیم». بازیابی شده از سایت maryamnazari.com

 

3 دیدگاه‌
  1. نگين شيرازي می‌گوید

    سلام خانم دکتر نظری
    ضمن تشکر از مقاله خوب ومفید شماکه به نکات وراهکارهای خوبی اشاره نمودید باید متذکر شوم مطلب فوق متاسفانه در مملکت ما درخیلی از ادارات بخصوص ادارات دولتی به دلیل قوانین دست وپاگیر وسلسله مراتب اداری قابل عمل نیست مثلا من در اداره ای که کار میکنم اگه بخوام خودم رااز نظر توانایی نشون بدم یامسئولین بالادست یا همکاران شروع به تخریب میکنن ونیز اگه بخوام فرد مفیدی برای انجام کار وراهنمایی مردم باشم باز بدلیل اینکه به منافع محل کار لطمه میخوره دست وپایمان بسته است در هر صورت به نظرمن مطلب فوق بیشتر برای محیط های علمی ویا مکانهاوشرکت های خصوصی کاربرد داره ای کاش میشد این ایده ها ونظرات را واسه کل جامعه نیز تعمیم ویا راهکار بهتری برای بروکراسی بیمار اداری مملکت پیدا کردتاآدم دچار حالت دوم نشود .باتشکر از مطالب ارزنده شمامنتظر راهنمایی ونظرات ارزنده شما هستم

    1. مریم نظری
      مریم نظری می‌گوید

      سلام و سپاس از بازخورد ارزشمند شما 🙂
      موضوعی که به آن اشاره کردید در مقیاس‌های مختلف در هر جایی که اصولا «انسان» (= حسادت) وجود دارد صادق است و موضوع خودتوانمندسازی پاسخی است به این چالش: برای گذر از دنیای محدود انسان‌هایی که کوچک فکر می‌کنند؛ برای تجربه دنیاهای جدید کاری، آدم‌های جدید، محیط‌های جدید.
      اگر فردی قابلیت‌های بیشتری دارد قرار نیست که در جایی که قدر قابلیت‌های او را نمی‌‌دانند به زور بماند و خود را تحمیل کند و هر روز احساس ناامنی و سرکوب خلاقیت (مثل بقیه شدن) را تجربه کند. با «بهترین شدن از نوع خود» می‌توانیم توانایی و جسارت لازم برای تغییر شغل یا حرکت به سمت کارآفرینی را تجربه کنیم.
      و یادمان نرود که اصولا انسان آمده است که برود، پس باید رفتن و دل کندن را تمرین کنیم؛ البته از نوع خوب آن یعنی «رشد». با رشد و بهتر شدن می‌توانیم رفتنی با کیفیت‌تر را تجربه کنیم و به جای ترس از اینکه کسی جایمان را نگیرد یا قدرمان را نداند، بر قابلیت‌هایمان اضافه کنیم تا سازمان‌ها و مشتری توانمندی‌هایمان نتوانند ما را از دست بدهند.
      با تجربه رشد و بهتر/منحصر به فرد شدن این ماییم که انتخاب می‌کنیم کجا و با چه کسی کار کنیم، و مشتری توانمندی‌هایمان ما را پیدا می‌کند. خودتوانمندسازی به چنین افقی نگاه می‌کند و بناست فرد خود را برای چنین افقی مهیا کند. قطعا ریسک از دست دادن امینت شغلی، حقوق ثابت و … هم هزینه‌هایی هستند که برای چنین تجربه‌ای – حداقل در ابتدای راه – باید پرداخته شود. چون اصولا زندگی بده-بستان است؛
      می‌توانیم کاری را انجام دهیم که دوست داریم، از هر لحظه بودن در آن لذت ببریم ولی – به جایش – در ابتدای راه درآمد کمتری داشته باشیم. به مرور که به قابلیت‌هایمان اضافه می‌شود دنیایی کاملا متفاوت را تجربه می‌کینم: دنیایی از آدم‌های کاردان، محیط‌های کاری جذاب و …؛ دنیایی که از ما انسانی جدید می‌سازد؛ انسانی با عزت نفس و توانمند که برای ارزش‌هایش زندگی می‌کند نه علائق و دغدغه‌های زودگذر. در عین حال، او به دلیل درکی که از غیرمنتظره بودن رفتار انسان‌ دارد، هر دم خود را برای رفتن توانمندتر می‌کند.
      خودتوانمندسازی قرار است ما را برای رفتنی با کیفیت(تر) آماده کند 🙂

      1. نادر رنجه می‌گوید

        سلام و درود
        خانم دکتر نظری جوابتان فوق العاده بود.

دیدگاهی بگذارید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

4 × 4 =